Çocuklarda Kaygı ve Korku: Endişeleri Anlamak, Güven Duygusunu Geliştirmek ve Psikolojik Dayanıklılığı Desteklemek

Sevgili okur, çocuğunuzun korkularını gördüğünüzde onu korumak istemeniz çok doğal. Bu kitap size ne hissettiğinizi anlamanız ve ona nasıl eşlik edebileceğiniz konusunda sıcak bir yol arkadaşı olmak için yazıldı. Korkunun çocuk gelişiminin doğal bir parçası olduğunu, ancak bazı durumlarda desteğe ihtiyaç duyulduğunu birlikte keşfedeceğiz. Küçük adımlarla ilerleyecek, her bölümde hem çocuğunuza hem kendinize biraz daha alan açacaksınız. Unutmayın, mükemmel olmak değil, yanında olmak önemli.

BÖLÜM 1 Çocuklukta Korku ve Kaygıya Genel Bakış Çocuğunuz hiç bir doğum günü partisinin kapısında bacağınıza sarıldı mı, ışıklar sönünce tek başına üst kata çıkmayı reddetti mi ya da okul kapısında sanki korkunç bir şey oluyormuş gibi ağladı mı — ve siz orada durup bunun normal mi yoksa bir sorun mu olduğunu merak ettiniz mi? O kapıda bu soruyla duran ilk ebeveyn siz değilsiniz. Ve dürüst cevap şu ki ikisi de olabilir; bu, ne sıklıkta olduğuna, ne kadar yoğunlaştığına ve çocuğunuzun dünyasını daraltıp daraltmadığına yoksa sadece ona hafifçe dokunup geçip geçmediğine bağlı olarak değişir. Bu bölüm tam da bununla ilgili: farkı ayırt etmeyi öğrenmek. Aynı duygunun farklı kıyafetler giymesi Çocuklukta korku ve kaygı nadiren bir etiketle kendini gösterir. Davranış olarak ortaya çıkarlar. Altı yaşında sorunsuz uyuyan bir çocuğun sekiz yaşında aniden tek başına uyuyamaması. Her pazar akşamı mide ağrısı geliştiren bir çocuk. Odadan çıkmadan önce aynı soruyu — uyandığımda orada olacak mısın? — beş kez soran bir çocuk. Bir grup çocuğun kenarında sessizleşip katılmak yerine güvenli bir mesafeden izleyen bir çocuk. Bir ailenin okulun ilk gününe hazırlandığını düşünün. Bir çocuk heyecanlı, konuşkan, bir gece önceden kıyafetlerini hazırlıyor. Diğeri huysuz, baş ağrısından şikayet ediyor ve kapıya gelindiğinde gözyaşlarına boğuluyor. Aynı olay, aynı aile, aynı hazırlık — tamamen farklı tepkiler. İki çocuk da zorluk çıkarmıyor. İkisi de bir duygu yaşıyor; sadece birinin bedeni bu duyguyu rahatça taşıyabiliyor. Şunu fark etmek faydalı olur: günlük dilde korku ve kaygı neredeyse birbirinin yerine kullanılır, ama tam olarak aynı deneyim değildirler. Korkunun genellikle bir hedefi vardır — karanlık merdiven, büyük köpek, yüksek ses. Kaygı daha çok arka planda bir uğultu gibidir: henüz gerçekleşmemiş bir şeyle ilgili endişe, bazen ne olduğuna dair net bir görüntü olmadan. Bir çocuk genellikle neyden korktuğunu size söyleyebilir. Kaygıyı kelimelere dökmesi daha zordur, ki bu yüzden çoğu zaman bunun yerine bir davranış olarak ortaya çıkar — gözyaşları, yapışma, reddetme, bitmek bilmeyen sorular. Altta yatan şey Tüm bunların altında oldukça basit ve oldukça mantıklı bir şey işliyor. Bir çocuğun beyni onu güvende tutmak için inşa edilmiştir ve bu işi bitirmesi uzun zaman alır. Alarmı çalan kısım — hızlı, otomatik, önce bedenden gelen kısım — çok erken yaşlardan itibaren

çalışır. Akıl yürütebilen, kanıtları tartabilen ve kendine bunu daha önce yaptım ve sorun olmadı diyebilen kısım ise olgunlaşmakta çok daha yavaştır. Bu yüzden bir çocuk tanıdık olmayan ya da belirsiz bir şeyle karşılaştığında önce alarm çalar, açıklama ise geç gelir — gelirse. Bu yüzden korkmuş bir çocuğu genellikle o anda ikna ederek korkusundan kurtaramazsınız. Yatağın altında canavar olmadığını sakince ve doğru bir şekilde açıklayabilirsiniz — çocuğunuz size tamamen inanabilir ve yine de odada tek başına kalamaz. Alarm açıklamayı beklemiyor. Bu inatçılık ya da dinlememe değildir. Sistemin çalışma sırasıdır. Bir de tekrar var, ki bu birçok ebeveyni şaşırtır. Aynı korku neden iyi bir günün ardından bile gece gece geri gelir? Çünkü alarm deneyimden öğrenir ve sakin geçen tek bir gece tek bir veri noktasıdır. Çocuğunuz korktuğu şeyden her kaçındığında rahatlama yaşar — ve rahatlama güçlü bir öğretmendir. Beyin kaydeder: bu daha iyi hissettirdi, tekrar yap. Böylece kaçınma sessizce büyür ve onunla birlikte korkulan şeyin gerçekten tehlikeli olması gerektiği hissi de büyür; yoksa neden ondan uzak durmak için bu kadar çabalayalım ki? Bu, erken anlaşılması gereken döngüdür, çünkü bu kitabın ele alacağı neredeyse her endişenin altında bu yatar — karanlık, ayrılık, okul, diğer çocuklar, hata yapmak. Duygu gerçektir, beden tepki verir, çocuk kaçınır, kaçınma rahatlama getirir, rahatlama tehlikeyi doğrular ve bir dahaki sefere alarm biraz daha çabuk çalar. Burada bozuk olan hiçbir şey yok. Bu, işini biraz fazla hevesle yapan koruyucu bir sistemdir ve yetişkinler olarak bizim işimizin bir kısmı da onun kalibre olmasına yardımcı olmaktır. Bugün atabileceğiniz küçük bir adım Gün bitmeden yapabileceğiniz bir şey var ve hiçbir maliyeti yok. Çocuğunuzun bir korkusunu seçin — en büyüğünü değil, sizi en çok endişelendireni değil, sadece hafif, günlük bir tanesini. Tek başına geçmediği karanlık koridor. Selam vermemek için arkanıza saklandığı komşu. Pazar akşamı kavga çıkarmadan giymeyi reddettiği mont. Sonra bunu düzeltmeye çalışmadan, yüksek sesle merak edin. Şöyle bir şey: "Işıklar kapalıyken merdivenlerin yanından geçmeyi sevmediğini fark ettim. En kötü kısmı ne — karanlığın kendisi mi, yoksa orada ne olduğunu bilmemek mi?" Sonra konuşmayı bırakın. Cevap tuhaf olsun. "Duvar farklı görünüyor" olsun. "Bilmiyorum" olsun. Mesele cevap değil. Mesele şu ki siz sakince, sesinizde telaş olmadan soruyorsunuz; bu da çocuğunuza sessizce bu konunun hakkında konuşmanın güvenli olduğunu söylüyor.

Neden bu, daha büyük bir şey değil? Çünkü ilk günlerde inşa edebileceğiniz en faydalı şey korku için ortak bir dildir. "Merdivenlerden korkuyorum" diyebilen bir çocuk, artık bunu sadece gözyaşları ya da reddetme yoluyla ifade etmek zorunda olmayan bir çocuktur. Henüz hiçbir şeyi çözmüyorsunuz. Bir kapı açıyorsunuz. Bunu bir olay değil alışkanlık haline getirerek sürdürün. Arabada, banyo saatinde, okula yürürken birkaç sakin soru. Fark et, adlandır, sor, dinle — sonra bırak. Günde beş kez konuya geri dönmeyin. Korku hakkında her on dakikada bir sorarsanız, farkında olmadan çocuğunuza korkunun çok büyük bir mesele olduğunu öğretirsiniz. Bir kez sorun, iyi dinleyin ve gününüze devam edin. İnsanların genellikle tökezlediği yer İlk tökezleme, konuşmanın hemen bir şeyleri değiştirmesini beklemektir. Karanlık merdiven hakkında güzel, sakin bir konuşma yaparsınız, çocuğunuz anlamış görünür ve o gece yine merdivenlerin başında ağlayarak durur. Bunu başarısızlık olarak okumak kolaydır — ya konuşma işe yaramadı ya da çocuğunuz gerçekten dinlemiyordu. İkisi de doğru değil.